Taaltrends

Ik ben een liefhebber van sieraden, maar ook van taal. In al zijn facetten. Vooral vind ik het erg boeiend dat taal ook onderhevig is aan trends. Een paar jaar geleden was vet bv. nog gewoon dik of een smeermiddel, maar tegenwoordig is vet vooral geweldig en fantastisch, nou ja, gewoon vet! Zo zijn er meer aspecten van de taal die echt typerend zijn voor de huidge tijd.

HUN – Hun als onderwerp in een zin, zoals in “Hun gaan naar de kermis”. Vergeef me, dit is een stokpaardje van mij. Toegegeven, dit is niet iets van de laatste tijd, maar een fout die al jarenlang gemaakt wordt. Maar juist doordat deze fout zo vaak gemaakt wordt, hoor ik de laatste tijd dat enkele lieden willen voorstellen om dit als correct Nederlands te gaan bestempelen. Ik moet er niet aan denken! Ter verdediging wordt aangevoerd dat het bij deze zinsconstructie meteen duidelijk wordt dat het om mensen gaat en niet om voorwerpen. Als je b.v. zegt “Hun liggen op bed” dan zou je meteen weten dat je bedoelt dat er personen op bed liggen en geen lakens. Persoonlijk vind ik dat nogal een slap excuus, want ik meen dan te mogen aanvoeren dat e.e.a. vast wel duidelijk wordt uit de context van het verhaal. En kom op zeg, als je dus maar hardnekkig genoeg dezelfde fout maakt, wordt het vanzelf wel een keer goedgekeurd? Zou een mooie boel worden als dat zo werkt! Dan kun je erop wachten dat we het ook nog wel een keer gaan goedkeuren dat ik morgen jouw auto pik.

KANJER – In mijn woordenboek staat achter het woord kanjer: “iets groots in zijn soort”, en dat is natuurlijk ook gewoon wat het is. Maar tegenwoordig krijg ik minstens een beetje jeuk als ik het woord hoor. Ik krijg ook wel eens te horen dat ik een kanjer ben. Zoals de meeste van mijn lezers weten breng ik door een klein aanlegfoutje de meeste tijd liggend op bed of zittend in een rolstoel door. En let er maar eens op: kanjers zitten vaak in een rolstoel, hebben de een of andere ernstige ziekte of hebben anderszins enige tegenslag in het leven te verduren. Het is natuurlijk ook allemaal heel goed bedoeld en ik weet ook dat ik het als een compliment dien op te vatten, maar er wordt zo kwistig met die “kanjers” gegooid, dat de betekenis van het woord gewoon gedevalueerd is. Ik krijg ook altijd een beetje het ongemakkelijke gevoel dat ik een aai over de bol krijg en als we niet uitkijken betekent kanjer straks niks anders dan “zielenpoot die zo leuk wat van het leven maakt”. Niet meer doen dus. In het vervolg is een kanjer gewoon weer een joekel.

ENGELS ALS HET OOK NEDERLANDS KAN – Vooral de pc-wereld en de reclame maakt zich er schuldig aan. Maar ook in ons dagelijks leven sluipen er ongemerkt steeds meer Engelse woorden ons taalgebruik binnen. Toegegeven: sommige woorden laten zich ook niet handig vertalen, maar soms vraag ik me wel eens af waarom veel mensen er kennelijk zo’n genoegen in scheppen om zoveel mogelijk Engelse woorden te gebruiken? Is dat misschien een misplaatste poging om interessant te doen?  Onlangs las ik in de handleiding van een computerprogramma: “Door te klikken op de buttons in de toolbar van deze feature…”, terwijl je toch ook gewoon zou kunnen zeggen: “Door te klikken op de knoppen in de werkbalk van deze toepassing…”. Je zou bijna denken dat je de handleiding in de verkeerde taal voor je neus hebt. En dat is niet het enige. Op zaterdag gaan we shoppen, terwijl onze ouders gewoon gingen winkelen, vintage is inmiddels ook een volkomen geaccepteerd begrip en social media (“sjoosjol miediea” zoals sommigen plegen te zeggen, maar dat terzijde) zijn zelfs helemaal in ons dagelijks leven geïntegreerd. Helaas betrap ik me erop dat ik mezelf er ook schuldig aan maak, terwijl er vaak genoeg een prima Nederlands alternatief voorhanden is. Een schoolvoorbeeld van hoe het beter kan zijn wat mij betreft onze zuiderburen. Een dashboard heet in Vlaanderen gewoon een boordplank. Even simpel als doeltreffend.

CREATIEF MET TAAL -Is het dan allemaal kommer en kwel? Welnee, ik geniet ook mateloos van de creativiteit die men aan de dag legt, en heb een mateloze bewondering voor mensen die het voor elkaar weten te boksen om dusdanig nieuwe woorden te bedenken, dat de betekenis vaak onmiddellijk duidelijk is. Geweldig vind ik typisch Nederlandse woorden als weigerambtenaar, poldermodel, bedrijfspoedel, gedoogkabinet (het woord suggereert overigens mooiere dingen dan er in werkelijkheid gerealiseerd worden, maar dat terzijde), haatdemocraat, handschudweigeraar en mijn persoonlijke favoriet van dit jaar is toch wel de plaszak! Je weet meteen wat je eraan hebt. Een zak voor zeikerds. Niks meer en niks minder.

Advertenties

21 reacties op “Taaltrends

  1. Carla Hoge schreef:

    In welke taal?

  2. nicollie schreef:

    Noem ik jou voortaan gewoon een joekel… grinnik… 🙂
    Leuk stukje! En ik deel je mening.

  3. willeke schreef:

    Ik heb je ,geloof ik ,ook een keer ;kanjer genoemd ,maar toch echt omdat je mij hielp met mijn computer gestuntel !!Maar ik begrijp je wel hoor . Wij hebben in ons dialect een woord wat zo moeilijk is uit te leggen ,maar eigenlijk voor iedereen makkelijk zou zijn ,als je het zou kunnen gebruiken.Het is het woord ;bedakke .Wij gebruiken het als je iets ergs meemaakt of iets grappigs of iets vervelends ,kortom ,ik kan het niet goed uitleggen .Maar ik zou dat woord iedereen gunnen 😉 Vraag mij af of het ergens anders ook gebruikt wordt ?

  4. AnnemarieVermunt?Yeppe schreef:

    Goede morgen kanjer !

  5. AnnemarieVermunt?Yeppe schreef:

    Weet je trouwens waar ik jeuk van krijg.
    Van je eigen ding doen….
    Of mensen die ineens gaan “knallen”, brrrrrrrr

    • ~*Henny Smeenk*~ schreef:

      En wat ik ook wel naar vind: overal “een stuk” voor plaatsen, zoals in zinnen als: “Na een stuk overleg was de lucht weer geklaard.” Of: “We hebben een stuk trainingsarbeid verzet.” Ik heb het idee dat het weer iets minder wordt, maar ongeveer een jaar geleden hoorde ik dit soort zinsconstructies te pas en vooral te onpas. Echt afschuwelijk!

  6. Kelly schreef:

    Weet je wat ik tegenwoordig ook veel lees (vooral in verslagen van kinderen)? Dat mensen bijvoorbeeld typen: me zusje is ziek i.p.v. mijn zusje is ziek! Vind ik ook storend!
    Leuke blog! Het mooie van onze Nederlandse taal is dat wij ons juist zo goed kunnen aanpassen aan andere talen. We hebben immers al heel veel woorden geleend uit andere talen! (verzin maar eens een ‘Nederlands’ woord voor paraplu ;-))

  7. fantasysyl schreef:

    Wat een heerlijk blog om te lezen Henny !!!
    En dan die “plaszak”, hilarisch…daar hebben we ook erg veel lol om gehad op Hyves.
    Ik heb zelf ook af en toe moeite met “hun”, wat is daar het vervangende woord dan van 😳
    Heb in mijn nieuwe blog deze zin “Bellen met hun partner”…maar wat is het nu wel dan ?
    Eigenlijk erg dat ik dat niet weet…alzheimer light 😉

    • ~*Henny Smeenk*~ schreef:

      In dat zinsverband is “hun” prima hoor, want daar is het een bezittelijk voornaamwoord. Maar “hun” als onderwerp van een zin is fout, dan is het “zij”. En zo zeg je ook: “ik geef het hun”, maar je zegt – om het ingewikkeld te maken – “ik geef het aan hen”, maar – om het nóg ingewikkelder te maken – “ik ontsla hen”.

  8. Mip schreef:

    Hahaha, wat heb je het weer leuk geschreven.
    Maar dan wil ik er ook nog iets aan toevoegen. Groter “als”, het moet zijn groter “dan”, maar heel veel mensen gebruiken het woord “als” als het “dan” moet zijn. dus dat kunnen we dan ook wel toevoegen aan “hun”, lol.

    • ~*Henny Smeenk*~ schreef:

      Mee eens, maar dat is meer een fout van alle tijden dan een taaltrend. En gelukkig heb ik tot nog toe geen berichten gehoord dat we dit dan ook maar moeten gaan goedkeuren, net als bij “hun” als onderwerp. Grappig vind ik wel dat sommige mensen als een vorm van hypercorrectie “dan” gaan gebruiken waar je gewoon “als” moet bezigen. Je hoort ze dan b.v. zeggen: “Hij is even groot dan ik”. Het is ook niet altijd eenvoudig, en soms kan ik me best voorstellen dat je de weg wel eens kwijtraakt.

  9. ~*Henny Smeenk*~ schreef:

    >>>Dit artikel<<< kwam ik vandaag tegen. Wel leuk als aanvulling op deze blog.

  10. Jos schreef:

    ‘Als’ wordt meer gebezigd bij vergelijkingen, dus idd (wat een VAUTE afkorting) het voorbeeld van jou is helemaal goed. Vaak kun (kan?) je het wel uitsluiten door de zin af te maken. Er past nog wel eens een werkwoord achter naar mijn bescheiden mening, zodat helemaal duidelijk wordt dat ‘als’ nogal eens niet klopt.

  11. ~Capricus~ schreef:

    Leuke blogpost 🙂
    De site “Beter Spellen” is dan ook vast wel bekend bij je, en een site naar jouw hart 😉

  12. Moeska schreef:

    Leuk geschreven zeg! ik heb pasgeleden een boekje gekregen van Rene Dings. Het heet “weg om legging” en het gaat over de signalering van onjuist spatiegebruik. Zo leuk om te lezen en hij legt ook goed uit wat het verschil is. Als je het bijvoorbeeld hebt over rode wijnglazen dan zijn de glazen rood maar als je schrijft rodewijnglazen, dan zijn het glazen waar je rode wijn in kunt serveren. Leuk dat zo’n spatie een woord zo anders kan maken. In het voorbeeld van de titel maakt de schrijver er een heel verhaal van dat een stel is gaan scheiden omdat zij altijd een legging droeg. Ik kan me prima vermaken met zo’n boekje en er hartelijk om lachen.

    Ik vind het ook heel erg leuk om woorden uit verschillende delen van het land te vergelijken. Als voorbeeld geef ik “zeveren”. Hier in Brabant betekent het kwijlen en op het consultatiebureau vroegen ze dan ook of mijn dochter, van toen een paar maanden oud, veel zeverde. Ik kom uit Den Haag en daar gebruiken ze het woord zeveren ook. Dan betekent het dat je een zeikerd, zeur, bent dus ik kon me niet voorstellen dat mijn dochter dat al deed.

    • ~*Henny Smeenk*~ schreef:

      Oh, geweldig dit! Onjuist spatiegebruik noemt men ook wel “Engelse ziekte”, wist je dat? In de Engelse taal worden nl. veel meer spaties gebruikt dan in het Nederlands. Zo zag ik eens een reclamebord: Dames hakken € 7,50. Ik verzeker je, ik betaal liever € 10,- voor dameshakken. 😆

  13. Moeska schreef:

    Nee, ik wist niet dat dit “Engelse ziekte” werd genoemd maar ik wist ook niet dat je hottentottensoldaatjestentjestentoonstellinkjesterreintje aan elkaar moest schrijven en ik dacht ook dat je Mexicaanse griepprik moest schrijven maar het schijnt Mexicaansegriepprik te zijn.
    Een stukje uit het boek:
    * Een biologische zoogkoeienhouderij schreef op de website:”Wij verkopen vlees van onze 2 jarige koeien”. Dat vind ik dan juist weer niet aardig. Hebben ze twee jarige koeien, en precies op hun verjaardag wordt hun vlees verkocht! Laat de Partij voor de Dieren het maar niet horen…*

Ik hoor graag wat je ervan vindt!

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s